Schema Markup (Yapılandırılmış Veri) Nedir? Rehber
Kısaca: Schema markup (Türkçesi yapılandırılmış veri), sayfandaki bilgiyi makinelerin kesin olarak anlayacağı biçimde etiketlemektir. İnsan “bu bir tarif” diye anlar; makineye bunu açıkça söylemen gerekir.
Önemi son dönemde arttı: klasik zengin sonuçların yanında artık yapay zekâ sistemleri de içeriği ayrıştırırken bu işaretlemeden yararlanıyor. Bu yazıda hangi türleri kullanacağını, nasıl ekleyeceğini ve nelerin boşa emek olduğunu anlatıyorum.
Yapılandırılmış Veri Nedir?
Yapılandırılmış veri, sayfandaki içeriğin ne olduğunu makine okunabilir biçimde tanımlayan bir etiketleme katmanıdır. Ortak sözlük schema.org‘dur; büyük arama motorları bu sözlüğü birlikte kullanır.
Örnek: sayfanda “45 dakika” yazıyorsa insan bunun pişirme süresi olduğunu bağlamdan anlar. Makine anlamayabilir. Yapılandırılmış veri, “bu değer cookTime‘dır” diyerek belirsizliği kaldırır.
Kritik nokta: işaretleme sayfaya yeni bilgi eklemez, var olanı etiketler. Sayfada görünmeyen bir şeyi işaretlemek politikalara aykırıdır.
Neden Önemli?
- Zengin sonuçlar. Bazı türler arama sonuçlarında yıldız, fiyat, süre gibi ek görseller üretebilir. Bu tıklama oranına doğrudan yarar.
- Varlık anlayışı. Kim olduğunu, ne yaptığını ve neyle ilişkili olduğunu açıkça söylersin.
- Yapay zekâ ayrıştırması. Cevap üreten sistemler yapılandırılmış veriyi doğrudan alıp kullanabilir. Bu, yapay zekâ optimizasyonu açısından giderek önem kazanıyor.
- Belirsizliği kaldırır. Tahmin yerine kesinlik.
Ama dürüst olalım: yapılandırılmış veri doğrudan bir sıralama faktörü değildir. Şema eklemek seni yukarı taşımaz; sonuçta nasıl göründüğünü ve makinenin seni ne kadar iyi anladığını değiştirir.
Hangi Şema Türünü Kullanmalısın?
| Site türü | Öncelikli şemalar |
|---|---|
| Her site | Organization veya Person, WebSite, BreadcrumbList |
| Blog / haber | Article, BlogPosting, yazar bilgisiyle birlikte |
| E-ticaret | Product, Offer, AggregateRating (yalnızca gerçek yorum varsa) |
| Yerel işletme | LocalBusiness ve alt türleri, açılış saatleriyle |
| Hizmet sayfası | Service, FAQPage |
| Etkinlik | Event |
| Video içeren sayfa | VideoObject |
Bir uyarı: Google, FAQ zengin sonuçlarını çoğu site için kaldırdı. Yani FAQPage eklemek artık Google’da yıldızlı bir görünüm getirmiyor. Yine de değerli — çünkü yapay zekâ sistemleri ve diğer arama motorları bu işaretlemeyi okumaya devam ediyor. Beklentiyi doğru kurmak gerekiyor.
Nasıl Eklenir?
Üç biçim vardır ama pratikte biri kullanılır:
- JSON-LD (önerilen). Sayfanın
<head>ya da gövdesine eklenen ayrı bir script bloğu. HTML’e dokunmadığı için bakımı kolaydır. - Microdata. HTML etiketlerinin içine gömülür. Eski yöntem, bakımı zordur.
- RDFa. Nadiren kullanılır.
Uygulama yolları: SEO eklentileri temel şemaları otomatik üretir; özel ihtiyaçlar için tema dosyasına ya da küçük bir eklentiye JSON-LD eklenir.
Gerçek Bir Uygulama Örneği
Somut olması için kendi sitemden bir örnek vereyim.
Bu sitedeki 197 sayfada görünür bir “Sıkça Sorulan Sorular” bölümü vardı — her birinde açılır-kapanır soru-cevap çiftleri. Ama hiçbirinde FAQPage işaretlemesi yoktu. Yani insan okuyabiliyordu, makine okuyamıyordu.
Çözüm karmaşık değildi: sayfa içeriğindeki soru-cevap bloklarını ayrıştırıp JSON-LD olarak yayınlayan küçük bir kod parçası. Sonuç: 0 sayfadan yaklaşık 198 sayfaya.
Buradan çıkan iki ders var:
- Önce neyin eksik olduğunu ölç. İçerik zaten oradaydı; eksik olan sadece etiketti.
- Beklentiyi doğru kur. Bu değişiklik Google’da zengin sonuç getirmeyecek. Değeri yapay zekâ ayrıştırmasında ve diğer motorlarda.
Nasıl Doğrulanır?
İşaretleme ekledikten sonra mutlaka test et — geçersiz şema hiç şema olmamasıyla aynı sonucu verir:
- Zengin sonuç testi. Google’ın aracıyla sayfayı test et; hangi türlerin algılandığını ve hataları görürsün.
- Schema doğrulayıcı. schema.org sözlüğüne uygunluğu kontrol eder.
- Search Console raporları. Site genelinde hangi türlerde kaç geçerli/hatalı öğe olduğunu gösterir. Asıl izlenecek yer burasıdır.
- Kaynak kodu. Sayfa kaynağında
application/ld+jsonaratarak da bakabilirsin.
Sık Yapılan Hatalar
| Hata | Neden sorun? |
|---|---|
| Görünmeyen içeriği işaretlemek | Politikalara aykırı. İşaretlenen bilgi sayfada kullanıcıya da görünmelidir. |
| Sahte değerlendirme eklemek | Gerçek olmayan puan ve yorum sayısı işaretlemek yaptırım sebebidir. Ben üretmiyorum ve önermiyorum. |
| Çift işaretleme | Tema bir, eklenti bir şema üretirse çelişki oluşur. |
| Yanlış tür seçmek | Blog yazısını Product olarak işaretlemek gibi. |
| Zorunlu alanları boş bırakmak | Eksik alan şemayı geçersiz kılabilir. |
| Ekleyip unutmak | İçerik değiştiğinde işaretleme de güncellenmelidir. |
Sıkça Sorulan Sorular
Schema markup nedir?
Sayfadaki içeriğin ne olduğunu makine okunabilir biçimde tanımlayan etiketleme katmanıdır. Türkçesi yapılandırılmış veridir. Ortak sözlük schema.org’dur ve büyük arama motorları bu sözlüğü birlikte kullanır.
Yapılandırılmış veri sıralamayı yükseltir mi?
Doğrudan bir sıralama faktörü değildir. Sizi yukarı taşımaz; arama sonuçlarında nasıl göründüğünüzü ve makinelerin sizi ne kadar doğru anladığını değiştirir. Bu da dolaylı olarak tıklama oranına yarar.
Hangi biçimi kullanmalıyım?
JSON-LD önerilir. Sayfanın HTML yapısına dokunmadığı için eklenmesi ve bakımı kolaydır. Microdata eski bir yöntemdir, RDFa ise nadiren kullanılır.
Her sitede olması gereken şemalar hangileri?
Organization ya da Person, WebSite ve BreadcrumbList temel settir. Blog için Article/BlogPosting, e-ticaret için Product ve Offer, yerel işletme için LocalBusiness eklenir.
FAQPage şeması hâlâ işe yarıyor mu?
Google, FAQ zengin sonuçlarını çoğu site için kaldırdı; dolayısıyla artık Google’da zengin görünüm getirmiyor. Yine de değerli, çünkü yapay zekâ sistemleri ve diğer arama motorları bu işaretlemeyi okumaya devam ediyor.
Sayfada görünmeyen bilgiyi işaretleyebilir miyim?
Hayır. İşaretlenen bilgi kullanıcıya da görünür olmalıdır. Görünmeyen içeriği işaretlemek politikalara aykırıdır ve yaptırım sebebi olabilir.
Sahte yıldız/puan eklemek riskli mi?
Evet, açıkça yaptırım sebebidir. Gerçek olmayan değerlendirme ve yorum sayısı işaretlemek hem politikalara aykırıdır hem de tespit edildiğinde zengin sonuç hakkınızı tamamen kaybettirebilir.
Şemamın doğru çalıştığını nasıl anlarım?
Zengin sonuç testi ve schema doğrulayıcı ile sayfayı test edin. Site genelinde izlemek için asıl bakılacak yer Search Console’daki gelişmiş sonuç raporlarıdır — hangi türde kaç geçerli ve kaç hatalı öğe olduğunu gösterir.
Eklenti şema üretiyorsa ek bir şey yapmalı mıyım?
Temel şemalar için genelde yeterlidir. Ancak eklentinin üretmediği özel türler olabilir; ayrıca tema ile eklentinin aynı şemayı çift üretmediğini kontrol etmek gerekir.
Ön değerlendirme görüşmesi ücretli mi?
Hayır, ücretsiz. Sitenizde hangi şemaların bulunduğunu, hangilerinin eksik ya da hatalı olduğunu inceler ve önceliği söylerim.
Sitenizdeki işaretlemeye bakayım
Ön değerlendirme görüşmesi ücretsizdir. Hangi şemaların bulunduğunu, hangilerinin eksik ya da geçersiz olduğunu çıkarır ve hangisinin önce düzeltilmesi gerektiğini söylerim.
WhatsApp’tan yazın 0532 309 34 98 İletişim formu
Paylaştığınız bilgiler yalnızca görüşme kapsamında kullanılır, üçüncü taraflarla paylaşılmaz.
